URL ve UTM rehberi

Bir URL'nin anatomisi

https://user:pass@shop.example.com:8443/products/shoes?color=blue&size=42#reviews
└─┬─┘   └───┬───┘ └──────┬───────┘ └┬─┘└─────┬───────┘ └───────┬────────┘ └──┬──┘
scheme  credentials     host       port    path            query          fragment

Bir URL nasıl ayrıştırılır

1. URL ve UTM aracını açın ve bir URL yapıştırın.
2. Parçaların tablosunu okuyun; URL içindeki bir parola ekranda maskelenerek gösterilir.
3. Her anahtarı ve onun çözülmüş değerini görmek için sorgu parametreleri tablosuna bakın.
4. İhtiyacınız olanı kopyalayın ya da UTM Oluşturucu veya URL Kodlayıcı ile devam edin.

Ayrıştırma tarayıcınızda olur. Uzun takip bağlantıları parametrelerinde çoğu zaman e-posta adresleri, oturum tanımlayıcıları ya da token'lar taşır; bu yüzden araç bunları hiçbir yere göndermez. Yapıştırdığınız adres XGM sunucusuna ulaşmadığı gibi, tarayıcı adres çubuğuna da yazılmaz; paylaştığınız bağlantı yalnızca modu taşır.

UTM kampanya bağlantıları oluşturmak

URL ve UTM aracının ikinci modu kampanya bağlantıları oluşturur. Analitik araçları beş parametre okur: utm_source (ziyaretçinin nereden geldiği, örneğin newsletter), utm_medium (kanal, örneğin email ya da cpc), utm_campaign (kampanyaya verdiğiniz ad) ve isteğe bağlı olarak utm_term ile utm_content. İlk üçünün etiketlenen her bağlantıda bulunması beklenir. Bunlardan biri eksik kaldığında trafik raporlarda doğrudan ziyaret ya da tanımlanamayan bir kaynak olarak toplanır.

Oluşturucu mevcut sorgu parametrelerini korur, değerleri kodlar ve boşluklarla büyük harfler konusunda uyarır; çünkü analitik araçları Newsletter ile newsletter değerlerini iki ayrı kaynak sayar. Hazır ayarlar bir bülten, bir LinkedIn gönderisi ve bir Google Ads bağlantısı için alışılmış değerleri doldurur. Kampanya adlarında baştan sona aynı yazım düzenini kullanmak, sonraki aylarda raporları karşılaştırmayı kolaylaştırır.

https://example.com/pricing?utm_source=newsletter&utm_medium=email&utm_campaign=september-launch

Sorgu dizeleri ve kodlama

Sorgu parametreleri birbirinden & ile, anahtarlar ile değerler ise = ile ayrılır. &, =, #, + ve boşluk gibi özel anlamı olan karakterlerin değerlerin içinde yüzde kodlamasıyla yazılması gerekir: boşluk %20 olur (form kodlamasında +), & ise %26 olur. Ayrıştırıcı değerleri çözülmüş gösterir, bu yüzden name=Ana%20Pop ekranda Ana Pop olarak görünür. Ham sorgu dizesi de ayrı bir satırda durur; böylece çözülmüş değerlerle ham hâli karşılaştırabilir, kodlamanın nerede bozulduğunu görebilirsiniz.

URL Kodlayıcı, tek tek değerleri bileşen ya da tam URI kurallarıyla kodlar ve çözer; URL'leri elle kurarken doğru araç budur. Bir değeri kodlamadan önce ve kodladıktan sonra karşılaştırmak, iki kez kodlanmış dizeleri en çabuk ortaya çıkaran yöntemdir.

Şüpheli bir bağlantıyı kontrol etmek

Oltalama bağlantıları, insanların URL'nin yanlış parçasını okumasına güvenir. Hangi sunucuya ulaşacağınıza karar veren tek parça sunucu adıdır ve onun içinde de kayıtlı alan adı, üst düzey alan adından önce gelen son etiketlerdir. Geri kalan her şey resmî görünecek biçimde düzenlenebilir. Yol da, sorgu da, hatta bağlantının görünen metni de saldırganın seçtiği şeydir.

Yönlendirme yapan bağlantılarda ayrıştırıcı yalnızca ilk URL'yi gösterir. Yönlendirme Kontrolü bir alan adının yönlendirme zincirini XGM sunucusundan izler, WHOIS ise alan adının ne zaman kaydedildiğini gösterir; oltalama alan adlarında bu tarih çoğu zaman çok yenidir. Birkaç gün önce kaydedilmiş bir alan adı tek başına kanıt değildir, ama iletinin geri kalanına daha dikkatli bakmanız için yeterli bir işarettir.

Takip parametreleri ve gizlilik

Birçok bağlantı, sayfa içeriğiyle hiç ilgisi olmayan parametreler taşır: utm_source ve utm_campaign gibi kampanya etiketleri, reklam platformlarının eklediği tıklama tanımlayıcıları ve bir tıklamayı tek bir alıcıya bağlayan e-postaya özel kimlikler. Parametreler tablosu bunları görmeyi kolaylaştırır. Bir bağlantıyı paylaşmadan önce bunları temizlemek, hem kendi etkinliğinizi hem de özgün alıcının kimliğini başkalarının analitiğinin dışında tutar.

Kampanya bağlantılarını kendiniz yayımlıyorsanız, onları UTM Oluşturucu ile tutarlı biçimde kurun. Küçük harfli değerler ve sabit bir adlandırma düzeni analitik raporlarını temiz tutar; çünkü araçların çoğu Email ile email değerlerini iki ayrı kaynak sayar. Aynı kural kampanya adları için de geçerlidir: tarih ya da kanal içeren kısa bir kalıp, aylar sonra hangi bağlantının nereye ait olduğunu hatırlatır.

Kodda URL ayrıştırmak

Düzenli ifadeler ya da dizeyi bölmek yerine platformun URL ayrıştırıcısını kullanın. Kimlik bilgileri, köşeli parantez içindeki IPv6 sunucuları, varsayılan portlar ve kodlanmış karakterler gibi uç durumlar elle yazılmış ayrıştırıcıları bozar ve bileşenler arasındaki tutarsız ayrıştırma, örneğin yönlendirme izin listelerinde, pek çok güvenlik hatasına yol açmıştır. Aynı adresi iki farklı ayrıştırıcının farklı okuması, saldırganın aradığı boşluktur.

const url = new URL("https://shop.example.com/products?color=blue&size=42");
url.hostname;                 // "shop.example.com"
url.searchParams.get("size"); // "42"
url.searchParams.set("size", "43");
url.toString();               // "https://shop.example.com/products?color=blue&size=43"

Yönlendirme hedeflerini ya da izin verilen kökenleri doğrularken, ayrıştırılmış origin veya hostname değerini bir izin listesiyle birebir karşılaştırın. startsWith("https://example.com") gibi kontroller https://example.com.example.net adresini de kabul eder ki bu, klasik bir açık yönlendirme hatasıdır. Sorgu parametrelerini kurarken de URLSearchParams kullanın; böylece değerler kendiliğinden doğru biçimde kodlanır.

SSS

Kaynaklar

• WHATWG URL Standardı
• RFC 3986: Tekdüzen Kaynak Tanımlayıcı (URI): genel sözdizimi
• MDN: URL API
• RFC 3492: Punycode